Ang lung cancer ay isang uri ng kanser na nagsisimula sa baga kapag ang mga selula nito ay hindi kontroladong dumami at nagbuo ng mga tumor. Kapag hindi ito agad nahawakan, maaari itong kumalat sa iba pang bahagi ng katawan at maging mas malubha ang sakit.
Paano Ito Nagkakaroon?
Paninigarilyo (Smoking)
Ang paninigarilyo ang pinakakaraniwang sanhi ng lung cancer. Ang mga kemikal sa sigarilyo, tulad ng tar at iba pang carcinogens, ay nasisira ang DNA ng mga selula at nagdudulot ng abnormal na paglaki. Ang mga naninigarilyo ay maraming beses mas mataas ang tsansang magkaroon ng lung cancer kaysa sa mga hindi naninigarilyo.
Secondhand Smoke (Usok ng Iba)
Hindi lamang ang direktang naninigarilyo ang delikado—ang paglanghap ng usok mula sa ibang naninigarilyo (secondhand smoke) ay maaari ring magdulot ng parehong pinsala sa mga selula ng baga.
Polusyon sa Hangin at Iba Pang Partikular na Maruming Partikulo
Ang polusyon, lalo na ang fine particulate matter mula sa sasakyan at industriya, ay maaaring mag‑trigger ng DNA damage sa baga. Kahit sila na hindi naninigarilyo ay puwedeng magkaroon ng lung cancer dahil dito.
Iba Pang Environmental at Occupational Exposures
Ang paglanghap sa mga mapanganib na substance gaya ng asbestos, radon gas, at iba pang kemikal na ginagamit sa ilang trabaho ay maaari ring magpataas ng panganib ng kanser sa baga.
Genetic Factors
May mga tao ring mas madalas magkaroon ng lung cancer dahil sa impluwensiya ng kanilang genes o family history ng kanser.
Sino ang Puwedeng Maging Biktima?
Bagaman mas mataas ang tsansa ng mga naninigarilyo, hindi ito limitado sa kanila lamang. May mga kaso rin ng lung cancer sa mga taong hindi naninigarilyo, lalo na kung sila ay madalas nakalantad sa polusyon, secondhand smoke, o may genetic predisposition.
Sa Pilipinas, ang lung cancer ay kabilang sa mga pinakakaraniwang uri ng kanser, at isa sa mga nangungunang dahilan ng pagkamatay dahil sa kanser.
Sintomas na Dapat Bantayan
Karaniwan sa mga unang yugto ng lung cancer ay hindi agad nagpapakita ng kakaibang sintomas, kaya madalas itong nadedetect kapag malala na. Ilan sa sintomas na dapat ipatingin agad sa doktor ay:
- Madalas at hindi nawawalang ubo
- Pagka‑ubo ng dugo
- Hirap sa paghinga
- Pananakit sa dibdib
- Biglaang pagbaba ng timbang
Ang maagang pagtuklas ay malaking tulong para sa mas epektibong paggamot, kaya mahalagang magpatingin agad kung may alin man sa mga ito.
Paano Ito Maaaring Maiwasan?
- Itigil ang paninigarilyo at iwasan ang secondhand smoke
- Panatilihing malinis ang hangin sa paligid
- Regular na magpa‑checkup lalo na kung may mataas na panganib
- Kumain ng masusustansyang pagkain at mag‑ehersisyo upang mapanatili ang malusog na baga
Leave a Reply